Ontwikkeling van interventies voor zelfregulerend leren in de klas: ervaringen van lerarenteams

Samenvatting

Zelfregulerend leren (ZRL) is van groot belang voor het schools leren: het vermogen van leerlingen om hun eigen leerproces te plannen, te monitoren en te evalueren versterkt hun academische prestaties en bevordert effectief leren. In de praktijk wordt ZRL echter vaak beperkt aangeleerd. Veel interventies om ZRL te bevorderen worden door onderzoekers ontwikkeld en top-down aangeboden, zonder dat leraren actief betrokken zijn bij de invulling in de eigen klaspraktijk. Hoewel deze interventies waardevolle inzichten bieden, ontbreekt vaak breed draagvlak bij leraren, waardoor aansluiting bij de dagelijkse klaspraktijk beperkt blijft. Dit onderzoek verkent daarom een praktijkgedreven benadering:  vijf ontwerpteams van leraren uit het primair en voortgezet onderwijs werkten samen met teacher leaders aan interventies die zij direct in hun eigen klaspraktijk konden toepassen. De centrale onderzoeksvraag luidt: Welke interventies hebben de ontwerpteams ontwikkeld om ZRL te versterken bij leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs? Een kwalitatieve onderzoeksopzet, bestaande uit analyse van lesmaterialen en tijdlijninterviews, bood zicht op de ontwikkelde interventies. In totaal zijn 25 interventies geïnventariseerd, voornamelijk gericht op metacognitieve strategieën zoals plannen, monitoren en reflecteren. Expliciete instructie bleek een centrale rol te spelen, vaak gecombineerd met reflectieformulieren, leerdoelenlijsten en visuele hulpmiddelen. Leraren benadrukken dat herhaalde, expliciete en doelgerichte instructie essentieel is en differentiatie nodig blijft vanwege verschillen tussen leerlingen. Dit onderzoek biedt inzicht in de typen interventies die lerarenteams ontwikkelen en hun ervaringen met implementatie in de klas, en onderstreept de waarde van een praktijkgedreven aanpak bij het bevorderen van ZRL.