Co-creatie als Hefboom voor Inclusief Onderwijs

Samenvatting

Vlaamse reguliere scholen kunnen leersteun aanvragen voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. Leerondersteuners zetten in op co-creatie aangezien samen ontwerpen van inclusieve klaspraktijken transformatieve interactie mogelijk maakt en leerkrachten versterkt in deze opdracht. Dit vraagt een sociale visie op beperkingen en reflectie op het handelen van leerkrachten. Kernreflectie, waarbij deelnemers reflecteren op cognitie, emotie en motivatie, zou daaraan kunnen bijdragen. De relatie tussen kernreflectie en co-creatie tussen leerkrachten en leerondersteuners is niet eerder onderzocht.

Dit kwalitatieve praktijkonderzoek heeft als doel inzicht te verwerven in de wijze waarop kernreflectie bijdraagt aan co-creatie tussen leerkrachten en leerondersteuners in het reguliere basisonderwijs en welke factoren co-creatie bevorderen en belemmeren. Hiervoor doorliepen zestien duo’s van leerkrachten en leerondersteuners samen de kernreflectie en een semigestructureerd diepte-interview. Daarnaast werd een critical incident technique uitgevoerd met leerondersteuners. Data-analyse gebeurde via thematische inhoudsanalyses met fasen van open, axiaal en selectief coderen.

De onderzoeksresultaten tonen dat kernreflectie invloed heeft op co-creatie tussen leerkrachten en leerondersteuners. Kernreflectie droeg bij aan samen ontwerpen, verbondenheid, betekenisvolle inzichten en collectief rendement. Deelnemers voelden zich gesterkt door ondersteunende relaties, een collectieve focus en een gezamenlijk gedragen plan. Coachende vaardigheden, veiligheid, verbondenheid en een diepgaande en collectieve focus hebben co-creatie het meest bevorderd. Co-creatie bleek voornamelijk te worden belemmerd door acties zoals adviseren, een gesloten houding, een eenzijdige focus en beperkte tijd. Een mensgerichte houding werkte zowel bevorderend als belemmerend. Tenslotte leverden deze inzichten richtlijnen op om co-creatie tussen leerkrachten en leerondersteuners te bevorderen, zodat beiden gesterkt kunnen worden in het realiseren van inclusieve klaspraktijken.